5 หน่วยงานรัฐประกาศมาตรการเด็ดขาด: “เด็กต่ำกว่า 2 ขวบงดจอทุกชนิด” พร้อมเดินหน้าวาระแห่งชาติพัฒนาการเด็กปฐมวัย

เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม 2569 ที่ผ่านมา กระทรวงศึกษาธิการ โดยสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) จัดการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 5 ประจำปี พ.ศ. 2569 ณ โรงแรมอัศวิน แกรนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพมหานคร ภายใต้แนวคิด “Journey Through the Little Galaxy: ชวนลด ชวนเล่น ชวนรู้ เสริมสร้างสุขเด็กปฐมวัย” โดยมี นายอัครนันท์ กัณณ์กิตตินันท์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธานในพิธี พร้อมด้วย รศ.ดร.ประวิต เอราวรรณ์ เลขาธิการสภาการศึกษา และผู้แทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมกว่า 500 คน

ผนึกกำลัง 5 หน่วยงานหลัก ดีเดย์มาตรการคุมเข้มสื่อหน้าจอ

นายอัครนันท์ กัณณ์กิตตินันท์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เปิดเผยว่า เด็กปฐมวัยคือรากฐานของคุณภาพคน และคุณภาพคนคือรากฐานของความมั่นคงของประเทศ รัฐบาลจึงให้ความสำคัญกับการพัฒนาเด็กปฐมวัยในฐานะวาระแห่งชาติ ผ่านข้อเสนอเชิงนโยบาย “3 เร่ง 3 ลด 3 เพิ่ม” เพื่อให้เด็กไทยเติบโตอย่างสมวัยและเต็มศักยภาพ

ในโอกาสนี้ 5 หน่วยงานหลัก ได้แก่ กระทรวงศึกษาธิการ, กระทรวงสาธารณสุข, กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์, กระทรวงมหาดไทย และกรุงเทพมหานคร ได้ร่วมกัน ประกาศเจตนารมณ์ลดการใช้สื่อหน้าจอในเด็กปฐมวัยอย่างจริงจัง และงดใช้ก่อนอายุ 2 ปี โดยมีแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจน ดังนี้

1. งดการใช้สื่อหน้าจอเด็ดขาด: สำหรับเด็กปฐมวัยที่มีอายุต่ำกว่า 2 ปี ห้ามใช้สื่อหน้าจอ สื่อดิจิทัล และอุปกรณ์ดิจิทัลทุกชนิดอย่างเด็ดขาด
2. ควบคุมและจำกัดเวลา: สำหรับเด็กอายุตั้งแต่ 2 ปีขึ้นไป การใช้สื่อหน้าจอต้องมีเงื่อนไข อยู่ภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิดของพ่อแม่ ผู้ปกครอง และครู พร้อมทั้งควบคุมการใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่ในห้องเรียน
3. มาตรการในสถานพัฒนาเด็กปฐมวัย: ให้หน่วยงานที่มีสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยในสังกัด กำหนดมาตรการควบคุมการใช้สื่อดิจิทัลอย่างเคร่งครัด พร้อมส่งเสริมกิจกรรมและการเรียนรู้ที่เหมาะสมตามช่วงวัย

ขับเคลื่อนนโยบายผ่านแนวคิด “ชวนลด ชวนเล่น ชวนรู้”

ด้าน รศ.ดร.ประวิต เอราวรรณ์ เลขาธิการ สกศ. ระบุว่า คณะกรรมการนโยบายการพัฒนาเด็กปฐมวัยและ สกศ. ได้เร่งขับเคลื่อนนโยบายที่คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบให้เป็นวาระแห่งชาติเมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2568 ให้เกิดผลเป็นรูปธรรมทั่วประเทศผ่าน 3 แนวคิดหลัก ได้แก่

1. ชวนลด: ลดปัจจัยเสี่ยงต่อพัฒนาการ ลดการใช้สื่อหน้าจอ และลดความรุนแรง
2. ชวนเล่น: ส่งเสริมให้เด็กได้เล่นอย่างอิสระ มีความหมาย และเรียนรู้ผ่านธรรมชาติ
3. ชวนรู้: สร้างความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องแก่ครอบครัวและผู้ดูแลเด็ก

มุมมองผู้เชี่ยวชาญ: ปั้นรากฐานสมองวัย 0-6 ปี

ภายในงานยังมีการเสวนาทางวิชาการจากผู้ทรงคุณวุฒิ เช่น กุมารแพทย์ คณบดีคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้แทนจากองค์การยูนิเซฟ ประเทศไทย และตัวแทนผู้ปกครอง โดยร่วมกันเน้นย้ำว่า ช่วงอายุ 0–6 ปี เป็นวัยที่สมองพัฒนาเร็วที่สุด หากจำเป็นต้องใช้สื่อดิจิทัลควรใช้เป็นเครื่องมือประกอบการเรียนรู้เท่าที่จำเป็น พร้อมมีผู้ใหญ่คอยกระตุ้นและตั้งคำถามร่วมด้วยเสมอ นอกจากนั้นกิจกรรมในช่วงบ่ายได้มีการแบ่งกลุ่มเสวนาวิชาการย่อยใน 3 ประเด็น ประกอบด้วย

• ชวนลด ลดการใช้สื่อหน้าจอ ลดความรุนแรง และลดปัจจัยเสี่ยงที่กระทบต่อพัฒนาการเด็ก
• ชวนเล่น เพื่อให้เด็กได้เล่นอย่างอิสระ เล่นอย่างมีความหมายและเรียนรู้ผ่านสื่อสร้างสรรค์ที่เหมาะสมกับวัย
• ชวนรู้ เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจ และทักษะที่ถูกต้องแก่พ่อแม่ ผู้ปกครอง ครู ผู้ดูแลเด็ก และทุกคนที่มีส่วนร่วมในการดูแลเด็กปฐมวัย อันจะนำไปสู่การพัฒนาเด็กไทยอย่างยั่งยืน

ชูโมเดล “366 Q-KIDS” ยกระดับความปลอดภัยและวินัยจราจรเด็กปฐมวัย

นอกจากวาระการลดใช้สื่อหน้าจอแล้ว ภายในงานยังมีการจัดแสดงการแสดงนิทรรศการจากหน่วยงานภาคีเครือข่ายต่าง ๆ ที่นำเสนอนวัตกรรม องค์ความรู้ และเครื่องมือการพัฒนาเด็กปฐมวัยอย่างครอบคลุมทุกด้าน โดย “366 Q-KIDS” ได้ร่วมจัดแสดงนิทรรศการนำเสนอองค์ความรู้และแนวทางการดำเนินงานตาม “โมเดล 366 Q-KIDS” ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญในการยกระดับมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัย

ภายในบูธมีการจัดแสดงสื่อและกิจกรรมการเรียนรู้เชิงสร้างสรรค์ มุ่งเน้นการบูรณาการ “การสร้างวินัยจราจรและความตระหนักด้านความปลอดภัยทางถนน” แก่เด็กปฐมวัย โดยได้รับความร่วมมือจากตัวแทนศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเทศบาลตำบลเสริมงาม อำเภอเสริมงาม จังหวัดลำปาง ในการร่วมนำเสนอผลการดำเนินงานโครงการสนับสนุนคุณภาพสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยด้วย“โมเดล 366 Q-KIDS” พร้อมทั้งจัดแสดงสื่อรณรงค์การสวมหมวกนิรภัยอย่างถูกวิธี กิจกรรมการเรียนรู้ผ่านการเล่น และเครื่องมือปลูกฝังพฤติกรรมความปลอดภัย เพื่อให้เด็ก ๆ ได้ซึมซับทักษะชีวิตที่จำเป็นตั้งแต่วัยเยาว์ ซึ่งถือเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันและบ่มเพาะเมล็ดพันธุ์แห่งความปลอดภัยส่งต่อไปยังครอบครัวและชุมชน เพื่อสร้างรากฐานการเติบโตอย่างรอบด้านแก่เด็กปฐมวัยต่อไป