จากสื่อทำมือสร้างสรรค์สู่เมืองจราจรจำลอง เปิดพื้นที่แลกเปลี่ยนแนวปฏิบัติที่ดี (Good Practice) ของครูศูนย์พัฒนาเด็กเล็กจังหวัดมหาสารคาม ที่ร่วมกันออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ผ่านการเล่นและการลงมือปฏิบัติจริง พร้อมเชื่อมพลังความร่วมมือจากผู้ปกครองและชุมชน เพื่อปลูกฝังวินัยจราจรและสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยสำหรับเด็กปฐมวัย ภายใต้โมเดล 366 Q-KIDS
กิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้การขยายผลเชิงลึก (Scale Deep) ภายใต้โมเดล 366 Q-KIDS จัดขึ้น ณ ห้องประชุมเทศบาลตำบลท่าขอนยาง อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม เพื่อเปิดโอกาสให้ครูและผู้ดูแลเด็กจากศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก (ศพด.) ได้นำเสนอผลงาน แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และถอดบทเรียนการจัดประสบการณ์เรียนรู้ที่บูรณาการความปลอดภัยทางถนนเข้ากับกิจกรรมสำหรับเด็กปฐมวัย โดยมุ่งเน้นการพัฒนาสื่อสร้างสรรค์ การเรียนรู้ผ่านการเล่น และการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน
การจัดกิจกรรมครั้งนี้ได้รับเกียรติจาก นางศุจีนันนท์ บุตราช นายกเทศมนตรีตำบลท่าขอนยาง เป็นประธานเปิดงาน พร้อมด้วยคณะผู้เชี่ยวชาญและทีมสนับสนุนวิชาการ ได้แก่ ผศ.ดร.จิตรา ชนะกุล จากมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ดร.ธันร์ญพรน์ ไชยพรรค จากองค์การบริหารส่วนจังหวัดศรีสะเกษ และ นางแอนนา ฉิมงาม จากศูนย์พัฒนาเด็กเล็กองค์การบริหารส่วนตำบลหนองสนิท ร่วมให้ข้อเสนอแนะ แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ และหนุนเสริมแนวทางการพัฒนาคุณภาพการจัดประสบการณ์เรียนรู้ของศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก
เปิด 3 แนวทาง Good Practice จาก 5 ศพด. มหาสารคาม สู่การเรียนรู้คู่ความปลอดภัย
การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความคิดสร้างสรรค์ของครูและผู้ดูแลเด็กในการนำทรัพยากรที่มีอยู่มาพัฒนาเป็นสื่อและกิจกรรมการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับบริบทของศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก โดยสามารถสรุปแนวปฏิบัติที่ดีออกเป็น 3 แนวทางสำคัญ ดังนี้
1. กลุ่มสื่อนวัตกรรมทำมือ เปลี่ยนวัสดุใกล้ตัวเป็นเครื่องมือสร้างการเรียนรู้ : การพัฒนาสื่อการเรียนรู้จากวัสดุในท้องถิ่นและสิ่งของเหลือใช้ เป็นอีกหนึ่งแนวทางที่ช่วยให้ครูสามารถออกแบบกิจกรรมสร้างสรรค์ได้โดยใช้งบประมาณไม่สูง ขณะเดียวกันยังเปิดโอกาสให้เด็กได้เรียนรู้เรื่องความปลอดภัยทางถนนผ่านสื่อที่จับต้องได้และเข้าใจง่าย
- นวัตกรรมไฟจราจรจากถุงดำ (ศพด.บ้านโด อบต.ห้วยแอ่ง): นำเสนอการสร้างสรรค์นวัตกรรมไฟจราจรจากถุงดำและวัสดุใกล้ตัว โดยออกแบบเป็นสื่อสัญญาณไฟจราจรที่สามารถเปิด–ปิดได้ เพื่อให้เด็กเรียนรู้ความหมายของสัญญาณไฟผ่านการสังเกตและการลงมือปฏิบัติจริง ควบคู่กับการส่งเสริมพฤติกรรมการสวมหมวกนิรภัย ซึ่งพบว่าอัตราการสวมหมวกนิรภัยของเด็กเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 50 เป็นร้อยละ 100
- สื่อทำมือจากวัสดุเหลือใช้ & นิทานจราจร (ศพด.ตำบลเขวา อบต.เขวา): ให้ความสำคัญกับการผลิตสื่อทำมือจากวัสดุเหลือใช้เป็นประจำทุกสัปดาห์ ควบคู่กับการจัดกิจกรรมเล่านิทานเพื่อปลูกฝังวินัยจราจร รวมถึงการเชิญเจ้าหน้าที่ตำรวจจราจรจากสถานีตำรวจภูธรเมืองมหาสารคามมาให้ความรู้แก่เด็ก เพื่อเชื่อมโยงการเรียนรู้ภายในศูนย์กับประสบการณ์จากบุคคลในชุมชน
2. กลุ่ม Active Learning เรียนรู้ผ่านการเล่น สร้างวินัยจราจรจากประสบการณ์จริง : การจัดประสบการณ์เรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เป็นแนวทางสำคัญที่ช่วยเปลี่ยนความรู้เกี่ยวกับกฎจราจรให้กลายเป็นประสบการณ์ที่เด็กสามารถเรียนรู้และฝึกปฏิบัติได้ด้วยตนเอง ผ่านกิจกรรมบทบาทสมมติ การสำรวจ และการลงมือทำในสถานการณ์จำลองที่เหมาะสมกับช่วงวัย
- “เมืองจราจรจำลอง” (ศพด.เทศบาลตำบลกันทรวิชัย): นำเสนอการจัดกิจกรรม “เมืองจราจรจำลอง” โดยออกแบบสภาพแวดล้อมให้เด็กได้เรียนรู้ผ่านการแสดงบทบาทสมมติ ฝึกข้ามทางม้าลาย สังเกตสัญญาณไฟจราจร และฝึกสวมหมวกนิรภัยอย่างถูกต้อง ซึ่งเป็นกิจกรรมที่ช่วยให้เด็กเข้าใจหลักการใช้รถใช้ถนนอย่างปลอดภัยผ่านการลงมือปฏิบัติจริง โดยพบว่าอัตราการสวมหมวกนิรภัยของเด็กเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 17.86 เป็นร้อยละ 100
- เด็กยุคใหม่ใส่ใจวินัยจราจร (ศพด.ตำบลลาดพัฒนา): นำเสนอการจัดกิจกรรมภายใต้แนวคิด “เด็กยุคใหม่ใส่ใจวินัยจราจร” โดยบูรณาการการเรียนรู้เชิงรุกเข้ากับหน่วยการจัดประสบการณ์ “หนูน้อยปลอดภัยไว้ก่อน” เพื่อส่งเสริมให้เด็กได้เรียนรู้กฎจราจรและพฤติกรรมการใช้รถใช้ถนนอย่างปลอดภัยผ่านกิจกรรมที่เหมาะสมกับพัฒนาการ
- ปลอดภัยไว้ก่อน (ศพด.เทศบาลตำบลท่าขอนยาง): นำเสนอแนวทางการจัดประสบการณ์ภายใต้กิจกรรม “ปลอดภัยไว้ก่อน” ที่มุ่งเชื่อมโยงความรู้เรื่องความปลอดภัยทางถนนเข้ากับกิจวัตรประจำวันของเด็กและครอบครัว เพื่อให้เด็กสามารถนำสิ่งที่ได้เรียนรู้ไปปรับใช้ในสถานการณ์จริง โดยมีครูและผู้ปกครองร่วมส่งเสริมพฤติกรรมที่เหมาะสมอย่างต่อเนื่อง
3. กลุ่มพลังครอบครัวและชุมชน ขับเคลื่อนธนาคารหมวกนิรภัยสู่เป้าหมาย 100%
นอกจากการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ภายใน ศพด. แล้ว อีกหนึ่งประเด็นสำคัญที่สะท้อนจากเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ คือการสร้างความร่วมมือระหว่างครู ผู้ปกครอง และภาคีเครือข่ายในชุมชน เพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการเดินทางอย่างปลอดภัยของเด็กปฐมวัย
โดยทุก ศพด. ได้ร่วมกันขับเคลื่อน “ธนาคารหมวกนิรภัย” โดยจัดระบบการยืม–คืนหมวกนิรภัยสำหรับเด็ก ทั้งการยืมระยะยาวสำหรับครอบครัวที่ขาดแคลน และการยืมรายวันสำหรับผู้ปกครองที่ไม่ได้นำหมวกนิรภัยมา พร้อมส่งเสริมการจัดทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) ภายใต้แนวคิด “รับ–ส่งปลอดภัย ใส่ใจหมวกนิรภัย” เพื่อสร้างความตระหนักและความรับผิดชอบร่วมกันในการสวมหมวกนิรภัยทุกครั้งที่เดินทาง โดยมีเป้าหมายให้เด็กสวมหมวกนิรภัยครบทุกคน
ขณะเดียวกัน ศพด.ตำบลเขวา ยังให้ความสำคัญกับการส่งเสริมบทบาทของครูและผู้ปกครองในการเป็นแบบอย่างที่ดี ด้วยการสวมหมวกนิรภัยทุกครั้งที่ใช้รถจักรยานยนต์ ไม่ว่าจะเป็นการเดินทางระยะใกล้หรือไกล เพื่อให้เด็กได้ซึมซับพฤติกรรมความปลอดภัยจากบุคคลใกล้ชิดในชีวิตประจำวัน
จากเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ สู่การพัฒนาคุณภาพศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก
กิจกรรม “โชว์ แชร์ เชื่อม” จังหวัดมหาสารคาม สะท้อนให้เห็นว่าการส่งเสริมความปลอดภัยทางถนนสำหรับเด็กปฐมวัยสามารถบูรณาการเข้ากับการจัดประสบการณ์เรียนรู้ได้อย่างหลากหลาย ตั้งแต่การผลิตสื่อจากวัสดุใกล้ตัว การสร้างสถานการณ์จำลองให้เด็กได้เรียนรู้ผ่านการเล่น ไปจนถึงการสร้างความร่วมมือกับผู้ปกครองและชุมชนในการส่งเสริมพฤติกรรมการสวมหมวกนิรภัย
แนวปฏิบัติที่ดีจากทั้ง 5 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ยังแสดงให้เห็นถึงความพยายามของครูในการพัฒนากิจกรรมให้สอดคล้องกับบริบทและทรัพยากรที่มีอยู่ โดยเฉพาะการเชื่อมโยงการจัดสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย การจัดประสบการณ์เรียนรู้ที่เหมาะสมกับช่วงวัย และการส่งเสริมพฤติกรรมความปลอดภัยของเด็ก ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางการยกระดับคุณภาพศูนย์พัฒนาเด็กเล็กตามมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ
เวทีครั้งนี้จึงไม่เพียงเป็นพื้นที่นำเสนอผลงานของครู ศพด. แต่ยังเป็นโอกาสสำคัญในการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ถ่ายทอดประสบการณ์ และเชื่อมโยงเครือข่ายความร่วมมือ เพื่อให้ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กสามารถนำแนวคิดและบทเรียนที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาการจัดประสบการณ์เรียนรู้และสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยสำหรับเด็กปฐมวัย ภายใต้โมเดล 366 Q-KIDS ต่อไป
