Skip to content

จากภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่ห้องเรียนจราจรสร้างสรรค์! ลำปางโชว์ 13 แนวปฏิบัติที่ดี ศพด. ยกระดับการเรียนรู้คู่ความปลอดภัยด้วย 366 Q-KIDS

เมื่อวัสดุเหลือใช้กลายเป็นสื่อการเรียนรู้ ภูมิปัญญาผู้สูงอายุถูกต่อยอดเป็นนวัตกรรม และพื้นที่เล่นของเด็กกลายเป็นสนามฝึกวินัยจราจร! จากกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การขยายผลเชิงลึก (Scale Deep) ณ ห้องประชุมสำนักงานศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชน องค์การบริหารส่วนจังหวัดลำปาง ตำบลปงแสนทอง อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม 2569 เวลา 09.00–16.00 น. ที่ผ่านมา โดยนางสาวตวงรัตน์ โล่ห์สุนทร นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดลำปาง มอบหมายให้ ดร.อรุณฉัตร คุรุวาณิชย์ ที่ปรึกษานายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดลำปาง เป็นประธานเปิดกิจกรรม พร้อมทั้งครูและผู้ดูแลเด็กจากศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก (ศพด.) จำนวน 13 แห่ง มาร่วมจัดแสดงผลงานการปฏิบัติที่ดี (Good Practice) ภายใต้โมเดล 366 Q-KIDS เพื่อแลกเปลี่ยนแนวคิดสร้างสรรค์และยกระดับคุณภาพการจัดประสบการณ์เรียนรู้ตามมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ ควบคู่กับการส่งเสริมความปลอดภัยทางถนนสำหรับเด็กปฐมวัย

ภายในงานมีผู้บริหาร ครู ผู้ดูแลเด็ก และภาคีเครือข่ายในจังหวัดลำปาง ร่วมจัดบูธนิทรรศการและแลกเปลี่ยนประสบการณ์การพัฒนาศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก พร้อมได้รับการเติมเต็มองค์ความรู้จาก ผศ.ดร.วัชรีย์ ร่วมคิด ผู้ช่วยศาสตราจารย์ประจำสาขาวิชาการศึกษาปฐมวัย คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย นางสาวกรณัฐ โรจน์ไพรินทร์ นักพัฒนาการเด็กที่ปรึกษาและนักการศึกษาพิเศษ ศูนย์การแพทย์โรงพยาบาลวิชัยยุทธ ในฐานะผู้เชี่ยวชาญ ร่วมกับ นางษิรากร ซีโฮ่ ศึกษานิเทศก์ชำนาญการพิเศษ เทศบาลนครนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี และ นางสาวพรศิริ ไชยศรี ครูชำนาญการ ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กนครนนท์ 12 ประชานิเวศน์ 3 เทศบาลนครนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี ในฐานะทีมสนับสนุนวิชาการ ที่มาร่วมให้คำปรึกษา แลกเปลี่ยนมุมมอง และหนุนเสริมการพัฒนาการจัดประสบการณ์เรียนรู้ให้เหมาะสมกับเด็กปฐมวัย

 “ไอเดียสร้างสรรค์” ที่น่าสนใจจาก 13 ศพด. จังหวัดลำปาง ที่สะท้อนให้เห็นว่าการสร้างความปลอดภัยทางถนนสามารถเริ่มต้นได้จากทรัพยากรใกล้ตัว การออกแบบกิจกรรมที่เด็กได้ลงมือทำจริง และความร่วมมือของทุกคนในชุมชน โดยสามารถสรุปแนวปฏิบัติที่ดีออกเป็น 4 กลุ่มสำคัญ ดังนี้

1. กลุ่มสื่อนวัตกรรมทำมือจากวัสดุรีไซเคิลและภูมิปัญญาท้องถิ่น : เน้นการนำวัสดุเหลือใช้และภูมิปัญญาในชุมชนมาสร้างสรรค์เป็นสื่อการเรียนรู้ที่จับต้องได้ ช่วยให้เด็กเรียนรู้เรื่องความปลอดภัยทางถนนผ่านการเล่นและการลงมือปฏิบัติจริง

  • ศพด.บ้านห้วยฮี: สร้างสรรค์ “รถไม้หรรษา” รถจักรยานยนต์ไม้และรถล้อเลื่อนจากวัสดุในท้องถิ่น โดยอาศัยภูมิปัญญาของผู้สูงอายุในหมู่บ้านที่ร่วมกันประดิษฐ์สื่อการเรียนรู้ เพื่อนำมาใช้จัดกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการเด็กทั้ง 4 ด้าน ควบคู่กับการปลูกฝังวินัยจราจรผ่านการเล่น และสร้างความสัมพันธ์ระหว่างเด็กกับคนในชุมชน
  • ศพด.ตำบลนาแส่ง: พัฒนา “ป้ายสัญญาณไฟจราจรจากเศษวัสดุ” โดยนำลังนมโรงเรียน ถุงขยะ และแกนพลาสติกใสมาประดิษฐ์เป็นสื่อสัญญาณไฟจราจรที่สามารถหมุนเปลี่ยนสีได้จริง ควบคู่กับการใช้หนังสือนิทานขนาดใหญ่ (Big Book) ช่วยให้เด็กเรียนรู้ความหมายของสัญญาณไฟจราจรผ่านการสังเกตและการลงมือปฏิบัติ
  • ศพด.เทศบาลตำบลเสริมซ้าย: นำเสนอ “รถวิเศษ ขับขี่ปลอดภัย ใส่หมวกกันน็อก” โดยนำกล่องกระดาษเหลือใช้มาประดิษฐ์เป็นรถจำลองสำหรับจัดกิจกรรม Active Learning เปิดโอกาสให้เด็กและครอบครัวร่วมเรียนรู้เรื่องการเดินทางอย่างปลอดภัยผ่านสื่อสร้างสรรค์ที่ผลิตได้จากวัสดุใกล้ตัว
  • ศพด.บ้านนาเดา: สร้างสรรค์ “กล่องแลกบัตรแลกหมวก และสื่อหมวกจำลอง” จากวัสดุเหลือใช้ พร้อมจัดกิจกรรมระบายสีหมวกนิรภัยจำลองร่วมกับผู้ปกครอง เพื่อกระตุ้นความสนใจของเด็กและส่งเสริมให้ครอบครัวมีส่วนร่วมในการปลูกฝังพฤติกรรมการสวมหมวกนิรภัย
  • ศพด.อบต.สบปราบ: พัฒนา “หมวกวิเศษ สร้างสรรค์การเรียนรู้” โดยนำวัสดุเหลือใช้มาประดิษฐ์เป็นสื่อหมวกนิรภัยจำลอง ให้เด็กได้เรียนรู้ความสำคัญของการสวมหมวกนิรภัยผ่านการลงมือปฏิบัติจริง (Learning by Doing) พร้อมส่งเสริมทักษะการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับช่วงวัย

2. กลุ่มบทบาทสมมติและการเรียนรู้ผ่านการเล่น (Active Learning) : เน้นการสร้างสถานการณ์จำลองและจัดกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้เด็กได้ฝึกปฏิบัติจริง เรียนรู้กฎจราจรผ่านการเล่น และเชื่อมโยงประสบการณ์ภายในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กกับชีวิตประจำวัน

  • ศพด.ตำบลนาแก้ว: นำเสนอ “หมวกมหัศจรรย์” สื่อสร้างสรรค์ที่ใช้กระตุ้นจินตนาการและเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างครู ผู้ปกครอง และเด็ก ผ่านกิจกรรมเล่นปนเรียน เพื่อให้เด็กได้เรียนรู้กฎจราจรและความสำคัญของการสวมหมวกนิรภัยอย่างสนุกสนาน
  • ศพด.บ้านแจ้ซ้อนเหนือ: พัฒนา “สื่อบทบาทสมมติความปลอดภัยในการเดินทาง” โดยประดิษฐ์ทางม้าลาย สัญญาณไฟจราจร และรถยนต์จำลอง เพื่อจัดกิจกรรมให้เด็กได้ฝึกสังเกตสัญลักษณ์จราจร เรียนรู้การข้ามถนนอย่างปลอดภัย และลงมือปฏิบัติผ่านสถานการณ์จำลองร่วมกับครอบครัว
  • ศพด.อบต.ทุ่งกว๋าว: จัดกิจกรรม “สนามขับขี่จักรยานขาไถสร้างวินัยจราจร” เปลี่ยนพื้นที่นอกห้องเรียนให้เป็นสนามฝึกทักษะ โดยให้เด็กได้ฝึกการทรงตัว พัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ เรียนรู้สัญลักษณ์จราจร และฝึกสวมหมวกนิรภัยอย่างถูกต้องขณะขับขี่จักรยานขาไถ เพื่อส่งเสริมพัฒนาการด้านร่างกายควบคู่กับพฤติกรรมความปลอดภัย

3. กลุ่มนวัตกรรมการบริหารจัดการและธนาคารหมวกนิรภัยเชิงระบบ : เน้นการนำกระบวนการบริหารจัดการคุณภาพ (PDCA) การติดตามข้อมูล และการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายมาใช้ขับเคลื่อนมาตรการความปลอดภัย เพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการสวมหมวกนิรภัยของเด็กอย่างเป็นรูปธรรม

  • ศพด.เทศบาลตำบลสิริราช: พัฒนา “SIRIRAT SAFE KIDS MODEL” รูปแบบการบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วมผ่านวงจรคุณภาพ PDCA ควบคู่กับกิจกรรมสะสม “ดาวความดี” เพื่อใช้แรงเสริมเชิงบวกในการปลูกฝังวินัยจราจรและส่งเสริมทักษะสมองเพื่อจัดการชีวิตให้สำเร็จ (Executive Functions: EF) ส่งผลให้อัตราการสวมหมวกนิรภัยของเด็กเพิ่มขึ้นจาก ร้อยละ 5 เป็นร้อยละ 100
  • ศพด.เทศบาลตำบลเสริมงาม: ขับเคลื่อน “ธนาคารหมวกนิรภัย หัวใจปฐมวัยปลอดภัย” ผ่านการบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Management) โดยประสานความร่วมมือกับตำรวจจราจร หน่วยงานสาธารณสุข และชุมชน เพื่อร่วมกันส่งเสริมพฤติกรรมการเดินทางอย่างปลอดภัย จนสามารถบรรลุอัตราการสวมหมวกนิรภัยของเด็ก ร้อยละ 100
  • ศพด.ตำบลแม่สุก: พัฒนา “ธนาคารหมวกนิรภัยสำหรับเด็กปฐมวัย” โดยจัดระบบบริหารจัดการธนาคารหมวกนิรภัยเพื่อสนับสนุนให้เด็กเข้าถึงอุปกรณ์ความปลอดภัยอย่างทั่วถึง พร้อมได้รับการสนับสนุนหมวกนิรภัยจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และกองทุนหลักประกันสุขภาพในระดับท้องถิ่นหรือพื้นที่ (กปท.) ส่งผลให้อัตราการสวมหมวกนิรภัยของเด็กเพิ่มขึ้นจาก ร้อยละ 16.67 เป็นร้อยละ 100

4. กลุ่มการสร้างข้อตกลงร่วมและพลังเครือข่ายชุมชน : เน้นการสร้างความร่วมมือระหว่างศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ผู้ปกครอง และชุมชน ผ่านการจัดทำข้อตกลงร่วม การปรับปรุงจุดเสี่ยง และการจัดสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย เพื่อให้เด็กได้รับการดูแลทั้งภายในและภายนอกศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก

  • ศพด.ตำบลต้นธงชัย: ขับเคลื่อน “ข้อตกลง MOU และการปรับปรุงจุดเสี่ยงร่วมกัน” โดยจัดทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือกับผู้ปกครองในการส่งเสริมการสวมหมวกนิรภัยให้ครบทุกคน พร้อมร่วมกันปรับปรุงสภาพแวดล้อมบริเวณศูนย์ฯ ด้วยการทาสีจุดจอดรถจักรยานยนต์และติดตั้งป้ายเตือนบริเวณจุดเสี่ยง เพื่อเพิ่มความปลอดภัยในการรับ–ส่งเด็ก
  • ศพด.บ้านปงแพ่ง: ดำเนิน “มาตรการ MOU รับ–ส่งปลอดภัย” โดยจัดทำข้อตกลงร่วมกับผู้ปกครองทุกครอบครัว พร้อมจัดตั้งมุมธนาคารหมวกนิรภัยและบันทึกสถิติการสวมหมวกนิรภัยอย่างต่อเนื่อง เพื่อนำข้อมูลมาใช้ติดตามพฤติกรรมและวางแผนพัฒนามาตรการความปลอดภัยภายในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก

จาก 13 แนวปฏิบัติที่ดี สู่การพัฒนาศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก

พลังของครู ศพด. จังหวัดลำปาง สะท้อนให้เห็นว่า การสร้างความปลอดภัยสำหรับเด็กปฐมวัยไม่จำเป็นต้องเริ่มต้นจากการใช้งบประมาณจำนวนมาก แต่สามารถเริ่มจากการนำวัสดุเหลือใช้มาประดิษฐ์เป็นสื่อการเรียนรู้ การต่อยอดภูมิปัญญาของผู้สูงอายุในชุมชน การออกแบบกิจกรรมที่เด็กได้ลงมือปฏิบัติจริง และการสร้างความร่วมมือกับผู้ปกครองและภาคีเครือข่าย เพื่อร่วมกันพัฒนาสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยสำหรับเด็ก

จากแนวปฏิบัติที่ดีทั้ง 13 ศพด. ยังสะท้อนถึงการบูรณาการมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ ทั้งด้านการบริหารจัดการสถานพัฒนาเด็กปฐมวัย ด้านครูและผู้ดูแลเด็กที่จัดประสบการณ์เรียนรู้และการเล่นเพื่อพัฒนาเด็ก และด้านคุณภาพของเด็กปฐมวัย ผ่านกิจกรรมที่สอดคล้องกับบริบทและทรัพยากรของแต่ละพื้นที่

เวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้จังหวัดลำปางจึงไม่ใช่เพียงพื้นที่จัดแสดงผลงานของครู ศพด. แต่ยังเป็นพื้นที่แห่งการแบ่งปันประสบการณ์ จุดประกายความคิดสร้างสรรค์ และเชื่อมโยงพลังความร่วมมือจากครอบครัวและชุมชน เพื่อนำแนวปฏิบัติที่ดีไปประยุกต์ใช้และขยายผลสู่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กแห่งอื่น ๆ

เพราะการสร้างความปลอดภัยให้เด็กเล็กไม่ได้จบลงที่การสวมหมวกนิรภัย แต่เริ่มจากการสร้างโอกาสให้เด็กได้เรียนรู้ผ่านการเล่น มีผู้ใหญ่เป็นแบบอย่างที่ดี และเติบโตในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย มาร่วมสร้างรากฐานให้เด็กปฐมวัยเติบโตอย่างสมวัย เรียนรู้อย่างมีความสุข และเดินทางอย่างปลอดภัยไปด้วยกัน ภายใต้โมเดล 366 Q-KIDS “ประเมินเอง–พัฒนาจริง เพื่อเด็กปฐมวัยเติบโตสมวัยอย่างปลอดภัย”

เรื่องที่คุณอาจสนใจ