“มือเท้าปาก” ไม่ได้มีแค่ผื่น-แผลในปาก แพทย์ชี้บางสายพันธุ์เสี่ยงสมอง-หัวใจอักเสบ ถึงขั้นเสียชีวิต

ความจริงของโรคมือเท้าปาก: ทำไมเด็กบางคนหายเอง แต่บางคนรุนแรงถึงชีวิต

            จากกรณีข่าวเด็กเสียชีวิตจากโรคมือเท้าปาก สร้างความกังวลใจให้คุณพ่อคุณแม่หลายท่าน นพ.ฒัชชณพงศ์ จงเจริญยานนท์ (หมอม็อด) แพทย์เฉพาะทางโรคระบบทางเดินหายใจและเวชบำบัดวิกฤตในเด็ก โรงพยาบาลสมิติเวช สุขุมวิท ได้อธิบายถึงสาเหตุที่ทำให้เด็กที่ป่วยเป็นโรคเดียวกัน มีระดับความรุนแรงของอาการที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

โรคมือเท้าปาก เปรียบเสมือน “แก๊งโจร” ที่มีสมาชิกหลายคน

            “มือเท้าปาก” ไม่ใช่ชื่อเชื้อโรค แต่เป็นชื่อของโรคที่เกิดจากเชื้อไวรัสได้หลายชนิด หากเปรียบเป็นแก๊งโจร สมาชิกแต่ละคนในแก๊งจะก่อความรุนแรงได้ไม่เท่ากัน

• Coxsackievirus A6 และ A16 (สมาชิกที่พบบ่อยที่สุด)

อาการ: มีไข้ แผลในปาก ผื่นที่มือ เท้า หรือก้น เจ็บปาก กินได้น้อย งอแง

ความรุนแรง: ไม่รุนแรง ส่วนใหญ่สามารถหายได้เองภายใน 5–7 วัน

ข้อควรรู้: หากเด็กมีเพียงไข้และแผลในคอ แต่ไม่มีผื่นตามมือและเท้า จะเรียกว่า “โรคเฮอแปงไจน่า” (Herpangina) ซึ่งเกิดจากไวรัสกลุ่มเดียวกัน

• Enterovirus A71 หรือ EV71 (สมาชิกอันตรายที่หมอเด็กไม่อยากเจอ)

อาการ: ก่อโรคมือเท้าปากเหมือนกัน แต่เสี่ยงเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง

ความรุนแรง: แม้พบไม่บ่อย แต่เสี่ยงเกิด สมองอักเสบ (จนชัก) ก้านสมองอักเสบ (จนหายใจเองไม่ได้) และ กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ ซึ่งอันตรายถึงขั้นเสียชีวิต

ทำไมฉีดวัคซีนแล้วยังเป็นโรคมือเท้าปากได้?

            วัคซีนที่มีในปัจจุบันออกแบบมาเพื่อ ป้องกันเชื้อ EV71 โดยเฉพาะ ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่ก่อโรครุนแรงที่สุด ไม่ได้ครอบคลุมเชื้อสายพันธุ์อื่น

• ฉีดแล้วยังเป็นโรคได้ไหม? ได้ หากเด็กได้รับเชื้อ A6, A16 หรือสายพันธุ์อื่นที่วัคซีนไม่ได้ครอบคลุม

• เป้าหมายของวัคซีน: ไม่ใช่การป้องกันไม่ให้เป็นโรคเลย 100% แต่เป็นการ ลดความเสี่ยงจากการติดเชื้อ EV71 เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรงและการเสียชีวิต

ข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับวัคซีน EV71

หัวข้อ	รายละเอียด
ช่วงอายุที่รับวัคซีน	ฉีดได้ตั้งแต่อายุ 6 เดือน ถึง 6 ปี (71 เดือน)
จำนวนเข็ม	ฉีดทั้งหมด 2 เข็ม (เว้นระยะห่างกัน 1 เดือน)
การกระตุ้น	เมื่อฉีดครบแล้ว ไม่ต้อง ฉีดซ้ำทุกปี
ประสิทธิภาพ	ป้องกันการติดเชื้อ EV71 ได้ประมาณ ร้อยละ 97

            จึงกล่าวได้ว่า โรคมือเท้าปากส่วนใหญ่หายได้เอง แต่การฉีดวัคซีนป้องกัน EV71 จะช่วยลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้นอันตรายที่คุณพ่อคุณแม่ไม่ควรมองข้าม